متاسفانه اکثر مردم از تکلم ، این امکان مهم و بزرگ که منحصر به انسان است ، استفاده ی کامل نمی کنند.تا آنجا که می توان گفت بخشی از مشکلات عدم ارتباط و نبود تفاهم میان افراد ، از آشنا نبودن به آنها نسبت به بهره گیری درست از این وسیله ی انتقال افکار و احساسات است.اما در روی صحنه تئاتر که تماشاگر ،به قصد درک و فهم تمام وکمال آن مشاهده می کند ، باید آنچه در پس رفتار ها و گفتار هاست را درک کند و به درستی از آن آگاه شود. این مهم باعث می گردد تا عواطف او نسبت به آنچه در صحنه می گذرد را عمیق تربفهمد و دریافت کند.بنا براین ، بازیگر باید بیش از هر چیز به پرورش صدا و بیان خود بپردازد.

              نعمت نعمتی در نمایش "دکتر فاستوس اثر کریستوفر مارلو" 1365- اهواز   

این موضوع را نیز نباید از نظر دور داشت که منظور از تمرینهای پرورش و بیان ، صرفا پرداختن به جنبه های ظاهری صدا جهت برخورداری از صدایی صاف و با برد قوی نیست ، بلکه این گونه تمرینات به قصد کسب قدرت انتقال مفاهیم و احساسات و عواطف گوناگون است و زیبایی ، رسایی و برد صدا در خدمت این هدف اصلی است.

ادامه ی مطلب فن بیان را می گذارم برای وقتی دیگر.تمنای من از دوستان  گوش کردن به غزل "مژده ای دل" خواجه ی شیراز است که به محض باز شدن وبلاگ می شنوید  و ارائه ی نظر در این خصوص  و  سپاس از همه ی دوستانی که چه به وسیله ی  پیام یا ایمیل اظهار لطف کرده اند ، همچنان منتظر نظرات و سوالات احتمالی شما هستم.

                                                                                                                     نعمت نعمتی 

باش تا بروم و يك سبد گل شقايق برايت بياورم.آنگاه ، قدم زدن در زير باران را تجربه كنيم.باران سخاوت.باران عاطفه ، باران مهر و گريستن در زير باران و همراه باران، دور از  كساني كه دلشان از سنگ خاراست و نگاهشان پر از هجوم گرد باد.مي رويم تا آنسوي دشت كه چشمه اش ، زلا ل مي جوشد تا بيابيم ، درّي ديرين و ريشه ي رازي از دوراني آسماني و من برايت مي خوانم:

از كدامين ديار مي آيي

كه احساس مرا در خويشتن مي خواني

و آواي گرمت

رساترين آيه ي عشق است

و برق نگاهت ، شراره ي خورشيد

از كدامين ديار مي آيي

كه بهار با تو آغاز مي شود

و گل به يمن كلام تو رنگ مي گيرد

از كدامين ديار مي آيي

اي هواي صبح پاييزي

اي لطافت شكوفه هاي سرخ و سپيد

اي تمامي باغهاي پر شكوفه ي نارنج

تو از تبار دریایی

و خورشیدی بر ساحل نشسته

مرا در خود و با خود بخوان

پيشتر از آنكه برف زمستاني ببارد

                                                                                    نعمت نعمتي

                           پیاله ی جگرگاهم  را در سایه ی سار " آب رکن آباد" جستم

                                         گل سرخ  را، در گستره ی چشمان غزال

                                      نغمه ی بی نوایی لیلی را در بهت نگاه مجنون

                                          و صدای بیستون را در کمرگاه فرهاد

                                       درد نیمه شب نهال مهرم را به کجا بیاویزم

                                    که به کاسه ی شیری احساس خوشبحتی می کند

                                 وچشمان  منتظرش به پیامی از قاصدک  خوش است؟

                                         و دل من در خویشتن خویش می گرید

                                      هنگامی که صدای پرنده ی حزن را می شنود

                                                      که او می خواندش

                                                           می جویدش

                                                 امّا ، هم هست ، هم نیست

                                      و بی صدا ، در حریر خود فرو می رود

                                         با  حس  تازیانه ای  بر گرده اش

                                         و دل من در خویشتن خویش می گرید

                                                            آرام ، آرام

                                                          و قطره قطره ،

                                            اشک را به چشمانم نیش می زند

                                                                                                              نعمت نعمتی

                               پنجره ي آسماني طراوت

   شوق گشودن چشم به كوچه باغ دوستي را باراني مي كند

                       و كبوتر دل ،  شبنم را به پگاه مي بخشد

                          هنگامي كه در بلنداي نگاه آينه

                                     طنين تنهايي ام را

                                          آه مي كشم

                                                                                      نعمت نعمتی

                                         دلم بهانه می گیرد باز

                                         بهانه ی پستوی خیال

                                           در گذرگاه نهال باران

                              و جاری هور با موج و آفتاب و آتش

                گهواره ي شبانگاهي در خلوتستان زمان ايستاده

                                 و من در كوچه باغ تنهايي 

                 سجاده ي دلم را گسترده ام رو به قبله ي مهر

                                     منتهي اليه عشق را مي بينم

                        آن هنگام كه نجوا به هلهله تبديل مي شود

          زلالي چشمخانه در عرفان هزاره ي "مولانا" مي درخشد

                                 و غربت بي پناهي وامق و عذرا

                                     عطش پندار را نبض مي زند

                        و من امّا نبض درون مسافري را حسّ مي كنم

                                        كه تند تر از پنجره مي تپد

                                          و در هياهوي گندمزار

                                           با يك بغل مهتاب و آينه

                                          به پيشوازش مي روم

                                          كه تجلّي مهرباني ست

                                              و دل هزار پاره ام

                                       زمزمه ي غريبانه ي پرواز دارد

                                                                                                                       نعمت نعمتی  

درهزار توی وجودم ، بارش شبنم است.چشمانم را می بندم و می گذارم تا باران شبنم ، مرا به ضیافت خمخانه ببرد.سفری می کنم به قبیله ی لیلی تا شاید بتوانم با قبیله ی مجنون ،آشتی شان بدهم.به آنها می گویم:لیلی و مجنون را از قفسی که برایشان ساخته اید ، رها کنید.من می دانم لیلی داشتن چه معنایی دارد.شما را سوگند می دهم در برابر خواست مجنون سکوت نکنید.

و زمزمه ای دارم با خود که :باید مجنون باشی تا بدانی عشق یعنی چه.و بانگ بر می دارم که :

ای خلایق، چرا دلی که می تواند دوست داشته باشد کینه ورزد و سینه ای که می توانئ تکیه گاه الفتی باشد ، دشمنی در خود نهان دارد؟

و سفری می کنم به دیار خاطره ها.آنجا که  نیما به حزن می خراشید حنجره اش را که:

خانه ام ابری ست

امّا ابر بارانش گرفته ست

و به سمت خانه ی ابری می روم  که دلم آنجاست و چشمه ای دارد ، زلال و سفره ی مهر ، گسترده است به وسعت بی انتها.با سبزه های نورسته و آسمانی که نوازش آفتاب را در خود دارد و کسی که صدایش از دور می آید ، می خواند :

 مرنجان دلم را که این مرغ وحشی              ز بامی که برخاست ، مشکل نشیند

و من می خوانمش به نام . آوای مستانه ی او نزدیک تر می شود و می بینمش با چهره ای که خنده ی مهتاب را می ماند  و نگاهی که اهورایی ست.و من پروازی می خواهم با او از سر شوق .او می داند که به اندازه ی یک کف دست  از این همه دشت ، برایم کافی ست تا تنهایی ام را در آن بپیچم و خوشحالی ام را در کوه ، جار بزنم.

                                                                                                                نعمت نعمتی 

                             تمام شب ،به پستوی خیال سر زدم

                            به لحظه ی   تبسم سحر

                       در آرزوی آنکه کی پگاه می رسد

                            تمام شب ، دلم گرفته بود

                            از چرا یی وجود اشتیاق

                               که گاه گاهی هم شده

                               سری به من نمی زند

                             تمام شب در انتظار آینه

                              و حیرت نبود پنجره

                                    دلم گرفته بود

                               عجب شتاب می کند

                                چنین نبود روزنه

                               و من دلم گرفته بود

                                   در تمام شب

                                              به پستوی خیال

                                                                                                                                                                             نعمت نعمتی

                                                 تاریخچه ی تئاتر در ایران

از این پس ، برای آگاهی بیشتر دوستان و علاقه مندان به هنر تئاتر ، به طور خلاصه و به گونه ای که باعث خستگی عزیزان نگردد ، می پردازم به تاریخچه ی تئاتر ایران.اظهار نظر ، پیشنهاد و خواسته های شما بی شک ادامه ی این راه را برایم هموار تر خواهد کرد.

بنا به گفته ی" الول ساتن " اولین کسی که به نضج و پیدایش نهضت تئاتر ایران کمک کرد ، ناصرالدین  شاه قاجار بود که در سال 1290 هجری که وی سفری به فرنگستان کرد ، تئاتر اروپایی را اندکی دیده بود و چون به ایران بازگشت ، مسبب تحولی در اجرای تعزیه های در باری گردید.در این دوره بود که تکیه ی دولت ساخته شد و بدعت دیگر ، وجود تعزیه گردان بود که معادل ناظم نمایش یا رژیسور می باشد.

مقارن این احوال بود که نخستین رشته از نمایش های غیر مذهبی به زبان فارسی نوشته و بازی شد.چندین نمایش کوچک  که موضوع آنها ، اوضاع اجتماعی ایران بود از خامه ی " میرزا ملکم خان " تراوش نمود و نیز ترجمه  های مشهور وزیر خان لنکران – حکایت دزد خرس افکن – که اصل ترکی آنها را فتحعلی آخوند زاده نوشته بود. و نیز به دستور شخص ناصرالدین شاه قاجار بود که در محل دارالفنون زیر نظر میرزا علی اکبر مزین الدوله نقاش تئاتری ، دایر گردید.

با طلوع مشروطیت در ایران به سال 1324 هجری قمری ، جوش و خروش عجیبی در زمینه ی ادبیات و فرهنگ به وجود آمد و تئاتر ، مانند هر شعبه ی دیگری از شعب ادبی و ذوقی ، از این تحول عظیم بهره مند گردید.جماعات هنرپیشگان و تئاتر ها ی متعددی در این دوره پدید آمد که ذکر همه ی آنها از حوصله ی این مختصر بیرون است.

اولین اینها ، تئاتر فرهنگ بود که  در عمارت مسعودیه نمایش می داد.یعنی بنایی بود  که  به اسم مسعود میرزا ظل السلطان معروف بود و بعد ها شد وزارت فرهنگ .بعضی از اعضای تئاتر فرهنگ در رشته های دیگری شهرت پیدا کردند که از آن جمله بودند:

محمد علی فروغی ، عبداله مستوفی ، علی اکبر داورفر ، فهیم الملک و سید علی نصر یعنی کسی که او را پدر تئاتر ایران نامیده اند.

تئاتر دومی ، تئاتر ملی نام داشت که از قضا سید علی نصر نیز عضو آن بود.این تئاتر را سید عبدالکریم محقق الدوله در سال 1329 هجری قمری بنا کرد.مرکز فعالیت این گروه ، در محل هتل فاروس در لاله زار بود و شاید بتوان گفت که لاله زار ، مرکز فعالیت های تئاتر تهران گردید.

در سال 1334 هجری قمری ، سید علی نصر ضمن بازگشت از سفر اروپا ، کمدی ایران را تاسیس نمود که ده سال باقی بود و این موسسه ، اولین موسسه ی منظم تهران به شمار می رفت و وزارت تئاتر ایران ، این تئاتر را به رسمیت شناخت.بسیاری از هنر پیشگان نامی آن دوران در این تئاتر ، فن هنرپیشگی را فرا گرفتند که از آن جمله اند:

بهرامی ، رفیع حالتی ، فضل اله بایگان ، غلامرضا فکری ، علی اصغر گرمسیری و سایرین که در حوصله ی این مقال نمی باشد.

کمدی ایران ، در تاریخ تئاتر ایران نیز اهمیت به سزایی دارد ، زیرا بسیاری از نمایشات خود را در عمارت جدید التاسیس" گراند هتل" در خیابان لاله زار ، عرضه داشت و همین عمارت بود که بعدها مبدل به تماشاخانه ی تهران گردید.( اگر خاطرتان باشد ، مرحوم علی حاتمی در سریال به یاد ماندنی " هزار دستان " از این عمارت در ساخت سریال ، استفاده کرد).

تئاتر هایی در طول 15 یا بیست سال بعد از این ، پا به عرصه ی وجود نهادند که  می توان به اجمال اشاره کرد:

تئاتر نکیسا ، که به دست ارباب افلاطون شاهرخ ایجاد گردید و خود ارباب افلاطون ، نمایشهای تاریخی چندی را نوشت.جامعه ی باربد را ابراهیم مهرتاش به وجود آورد که به تکامل و پیشرفت صنعت تئاتر ایران ، کمک شایانی کرد و پاره ای از مظاهر ذوقی باستانی ایران و فولکلور را زنده نمود. هر دو تئاتر ، یعنی نکیسا و باربد ، به منزله ی مدرسه ای بود که در آن هنر پیشگان فراوانی ، تربیت یافتند.دو نفر دیگر به نامهای میرسیف الدین کرمانشاهی و علی دریا بیگی ، مسئول پیدایش مدارس هنرپیشگی در ایران بودند. با این همه ، تا اینجا ، هنوز تئاتر به معنای تئاتر دائمی به وجود نیامده بود و این مطلب ، موضوع بحث آینده خواهد بود.

اما آنچه برا یم مهم می باشد این است که به خصوص  هنرجویان و علاقه مندان به تئاتر ، این نوشته را به دقت بخوانند و اظهار نظر کنند.حتی  از پیشکسوتان هم چنین انتظاری دارم.فقط خواهش می کنم در صورت امکان ، نظرات خود را با عباراتی که برای برخی افراد به صورت کلیشه در آمده بیان نکنید و خوبی یا بدی این مطلب و یا انتظاری  را که دارید ، موجز ، اما منطقی و هنری بنویسید.منتظر حرف نو ، راه نو و نگاه نو شما هستم.

                                                                                                                       نعمت نعمتی